2 تیر 1403
از سال ۱۳۹۱
jang-jahan1

نقش کلیدی بهبهان در تغییر سرنوشت جنگ جهانی اول !

بسیج ایلات جنوب و عملیات ایذا و هراسان سازی مأموران و نیروهای بریتانیایی در ایران بیشتر به واسموس نسبت داده شده است. واسموس قبل از جنگ به عنوان نایب کنسول در بوشهر خدمت کرده بود.بعد از جنگ او به ایران فرستاده شد و در زمان شورش ژاندارم ها در شیراز کنسول بود. به طور کلی مأموریت کارگزاران دولتی آلمان از آن جمله واسموس این بود که ایران را به سوی محور “مرکزی” بکشانند.علاوه بر این صحبت از ارتباط با افغانستان برای دسترسی به هند هم می‌شد.

معروف است که واسموس با مهارت، به قول معروف سر کیسه را شل می‌کرده و از این راه در سالهای ۱۹۱۵-۱۹۱۶ دست آوردهای شایانی داشته است.

اما به موجب روایتی از مورخ و روزنامه نگار نامی‌ امریکابی باربارا تاکمن موفقیت‌های واسموس برای انگلیس و متحدانش نتیجه‌ای معجزه آسا و کاملا اتفاقی به همراه داشت.

ماجرا از این قرار بود که واسموس در ۱۹۱۵ در سفری به بهبهان به دام یکی‌ از خان‌های محلی افتاد که به انگلیس نزدیک بود و قصد داشت او را در قبال دستمزد متناسبی تحویل انگلیسی‌ها دهد. اما پیش از این که مأموران این کشور به بهبهان برسند واسموس موفق به فرار شد.

بازداشت چند ساعته واسموس در بهبهان هر چند در آن وقت کوچکترین بازتابی نداشت ولی‌ پیامدهای آن شگرف توصیف شده است. کیف دستی‌ و لوازم شخصی‌ واسموس در موقع فرار به جا مانده بود و با مدتی‌ تاخیر به لندن رسید.

سربازان ایرانی آماده دفاع در مقابل نیروهای عثمانی (۱۹۱۶)
سربازان ایرانی آماده دفاع در مقابل نیروهای عثمانی (۱۹۱۶)

در بین این لوازم، کلید رمز شماره ۱۳۰۴۰ وزارت امور خارجه آلمان وجود داشت. به این ترتیب انگلیس به سیستم کُدگزاری آلمان دست یافت و قادر شد با اطلاع از ماهیت سیستم، تغییرات زمان بندی شده رمزها را هم بدون دشواری زیاد کشف کند.

به روایت تاکمن، آدمیرال ویلیام هال رئیس بخش رمز وزارت دریاداری بریتانیا با استفاده از این کلید رمز، توانست تگرام‌های کنت بِرنسترُف، سفیر آلمان در واشنگتن را با آرتور زِیمرمان وزیر خارجه آلمان را ردگیری کند؛ تا آنکه در ۱۶ ژانویه ۱۹۱۷ تلگرام مشهور زیمرمان که حاکی‌ از قصد آلمان به اتحاد با مکزیک و کشاندن آن کشور به محور قدرت‌های “مرکزی” بود کشف شد.

فاش شدن این موضوع رئیس جمهور امریکا وودرو ویلسن را به ورود به جنگ در کنار محور انگلیس فرانسه و روسیه متقاعد کرد و سرنوشت جنگ جهانی‌ را تغییر داد.

 

“نوشته ی : داریوش بایندر

نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران “

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک سال پیش